LGBT’lerin Hapishane Koşullarındaki Hakları Nelerdir?

Posted on 4 Temmuz 2013

0


İnsan Hakları Gündemi Derneği, internet sitesinde LGBT’ler için yaptığı çalışmaları da yayınlıyor. Bu çalışmalardan biri LGBT’lerin hapishane koşullarındaki haklarını anlatıyor. Okuyucularımızla bu yazıyı paylaşıyoruz:

LGBT Bireylerin Cezaevi Koşullarındaki Hakları Nelerdir?

LGBT bireyler normal yaşam içinde karşılaştıkları ayrımcılık, önyargı ve damgalamayla cezaevlerinde de karşılaşmaktadırlar. Pek çok LGBT birey cezaevlerinde cinsel yönelimleri ve toplumsal cinsiyet kimlikleri nedeniyle hem cezaevindeki diğer mahkumların hem de cezaevi personelinin saldırılarına maruz kalmaktadır. Onları bu saldırılardan korumak amacıyla alınan önlemler ise sık bir şekilde izolasyon ile sonuçlanmaktadır1.

BM Mahpusların Islahı için Asgari Standart Kurallar; BM Mahkumlara Uygulanacak Muameleye İlişkin Temel İlkeler (İlke 1); BM Her Hangi bir Biçimde Tutulan veya Hapsedilen Kişilerin Korunması için İlkeler Bütünü (İlke 1), BM Kişisel ve Siyasal Hakları Sözleşmesi (Madde 10) ve Avrupa İşkencenin ve İnsanlıkdışı ve Onurkırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi’nin Standartları (CPT Standartları) cezaevindeki kişilere yönelik muamele ve cezaevleri şartları konusunda genel ilkelerin yanı sıra biz dizi koruyucu standart geliştirmiştir. Bu kurallar çerçevesindeki genel ilke cezaevindeki yaşamın asla normal olmamakla birlikte, cezaevi koşullarının – özgürlüğün kaybedilmesi dışında – mümkün olduğunca normal yaşan koşullarına yakın olmasıdır. Ceza özgürlükten yoksun bırakmaktan ibarettir. Hapsedilme koşulları ek bir ceza gibi kullanılamaz. Hapsedilmenin doğurabileceği tüm koşullar en aza indirgenmelidir. Bu nedenle cezaevinde kalanlar için, cezaevindeki hayat mümkün olduğunca normal yaşama yakın kılınmalıdır.2 Türkiye’de 5275 sayılı “Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanunun” 2. Maddesi hükümlülere ayrımcılığı ve cezanın infazında zalimane, insanlık dışı, aşağılayıcı ve onur kırıcı muameleyi yasaklamaktadır.

İşledikleri ileri sürülen ya da gerçekten işlemiş oldukları suç ne kadar korkunç olursa olsun, tutuklanılan ya da hapsedilen kimseler insan olmaya devam ederler. Kendileriyle ilgilenen mahkeme ya da adli makam bu kimselerin ellerinden insanlıklarının değil, yalnızca özgürlüklerinin alınmasına karar vermiştir. Cezaevi görevlileri mahkumların insan olduğunu hiçbir zaman unutmamalıdır. Mahkumu, bütün bir insan olarak değil de, yalnızca bir numara olarak görme eğilimine sürekli olarak karşı koymalıdır. Cezaevi personelinin mahkumlara, işledikleri ileri sürülen ya da işlemiş oldukları suçlardan dolayı, kendilerine saygı gösterilmesi hakkını kaybetmiş ikinci sınıf kimseler olarak davranarak onlara ek bir ceza vermek gibi bir hakkı yoktur. Mahkumlara kötü muamele yapılması her zaman yasalara aykırıdır. Dahası, böyle bir muamele bu muamelede bulunan görevlinin insanlığını da azaltır. Tutuklanan ya da hapsedilen insanlar özgürlüklerini kaybetmenin sonucu olarak kaybettikleri haklar dışında bütün insan haklarına sahip olmaya devam ederler. Cezaevi makamlarının ve cezaevi personelinin bu ilkenin doğurduğu sonuçları açıkça anlamaları gerekir. Bazı hususlar çok açıktır. Örneğin, işkence ve bilerek zulüm, insanlıkdışı ve aşağılayıcı muamele yapılması tümüyle yasaktır. Bu yasak yalnız mahkumlara doğrudan bedensel ya da ruhsal zarar verilmesini yasaklamakla kalmaz. Mahkumun içinde yaşayacağı koşulların tümünü içerir3.

Yogyakarta İlkelerinin 9. İlkesine göre özgürlüğünden yoksun bırakılan herkes, insani muamele görme ve insanın doğuştan sahip olduğu insanlık onuruna saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. Cinsel yönelim ve toplumsal cinsiyet kimliği insanlık onurunun dâhili bir parçasıdır. Bu nedenle Devletlerin özgürlüğü kısıtlamanın, cinsel yöneliminden veya cinsiyet kimliğinden dolayı insanların daha da marjinalleşmelerine veya bu kişilerin şiddete ve kötü muameleye, maddi, manevi veya cinsel olarak kötüye kullanılmalarına yol açmamasını güvence altına almaları gerekir. Ayrıca Devletler olanaklar ölçüsünde, tüm mahkumların cinsel yönelimlerine ve cinsiyet kimliklerine uygun alıkonulma yerinin seçilmesi konusundaki karar sürecine katılmalarını güvence altına almalıdır.

1 Crimes of Hate, Conspiracy of Silence: Torture and Ill-treatment based on Sexual Identity, Amnesty International. http://www.ai-lgbt.org/ai_report_torture.htm#chap3 web sitesinde mevcuttur. Son erişim 28.12.2008; No Escape: Male Rape in US Prisons, Human Rights Watch, http://www.hrw.org/legacy/reports/2001/prison/report4.html web sitesinde mevcuttur. Son erişim 28.12.2008. LGBT people in prison, From Wikipedia, the free encyclopedia, http://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_people_in_prison web sitesinde mevcuttur. Son erişim 28.12.2008

2 Bu konuda daha geniş bilgi için Bkz. Standartları İşler Kılmak, Cezaevlerinde doğru uygulamalar üzerine uluslar arası el kitabı, Çev: Orhan Kemal Cengiz, Uluslararası Ceza Reformu, 200, s.3

3 Cezaevi Yönetimine İnsan Haklarını Göz Önüne Alan Bir Yaklaşım, Cezaevi görevlileri için elkitabı, Andrew Coyle, Uluslararası Cezaevi Araştırmaları Merkezi, © Andrew Coyle 2002, s.31

Reklamlar
Posted in: Hak-hukuk, Hukuk