Adalet Bakanlığı’ndan LGBT Mahpuslara İlişkin Başvurumuza Cevap Var

Posted on 25 Temmuz 2013

2


Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Kıraç’ın bilgi edinme yasası çerçevesinde Adalet Bakanlığı’na sorduğu, LGBT mahpuslara ilişkin sorulara cevap geldi. Adalet Bakanlığı’nın sorulara vermiş olduğu cevaplara bakıldığında ilk yapılabilecek olan tespitler şunlardır:

1- Adalet Bakanlığı’nın kullandığı “LGBT’li” nitelendirmesi, LGBT olma halini, “kanserLİ”, “aidsLİ”, “veremLİ” nitelendirmelerinde olduğu gibi bir hastalık olarak gördüğünün belirtisi olarak okunabilir mi sorusunu akla getirmektedir.

2- Adalet Bakanlığı, LGBT mahpusların tamamının 79 kişi olduğunu belirtmektedir. Translar dışında bırakıldığında Lezbiyen, Gay ve Biseksüel mahpusların kendileri ifade etmediği sürece tespiti ve istatistiklere girmesi olası olmadığından, 79 rakamının oldukça büyük oranda transları kapsadığını düşünmek yanlış olmayacaktır.

3- LGBT mahpusların hapishanelerde karşılaştığı başlıca zorluklardan birini kendilerinin şikayetlerinden de anlaşılacağı gibi tecrit edilmeleri oluşturmaktadır. Hapishanelerde az sayıda bulunan LGBT mahpusların güvenlik gerekçesiyle tecrit edildiğine dair bilgiler ve bu konuda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilmiş bir de mahkumiyet kararı vardır (Bu konuda blogumuzda yayınlanan haber için burayı tıklayınız). Bakanlığın verdiği rakamlara bakıldığında da Maltepe’deki 11 ve Eskişehir’deki 9 mahpusun haricindeki 59 mahpusun diğer 16 hapishaneye dağıtılmış olduğu görülmektedir. Bu durum bu mahpusların tecrit edilip edilmediği düşüncesini akla getirmektedir.

Bakanlığın verdiği bilgiye göre mahpus sayısına göre hapishane adedi şöyledir:

Mahpus Sayısı                                  Hapishane Sayısı              Hapishaneler

11                                                                          1                             Maltepe

9                                                                            1                             Eskişehir

7                                                                            2                             Antalya L, Metris 2

6                                                                            4                             Alanya L, Ankara 2 L, Bafra T, Kocaeli 2 T

5                                                                            1                             Çorum L

4                                                                            1                             Ankara 1 L

3                                                                            1                             Kocaeli 1 T

2                                                                            2                             Adana E, Buca

1                                                                            5                             Afyonk. E, Burdur E, Nevşehir E, Sivas E, Tokat T

Maltepe ve Eskişehir dışarıda bakıldığında LGBT mahpuslar her hapishanede ortalama 3 kişi olarak tutulmaktadır. 5 LGBT mahpus tamamen tektir. Bu rakamlar LGBT mahpusların büyük bir çoğunluğunun tecrit edildiğinin ifadesidir..

4- Adalet Bakanlığı’nın ifadelerine göre girişte LGBT olduğunu belirten mahpuslar “durumlarını belirtir sağlık kurulu raporu aldırılarak aynı durumda olan hükümlü ve tutuklular ile birlikte, konumlarına uygun koğuşlarda barındırılmaktadır”. Burada üzerinde durulması gereken konuyu, “durumlarını belirtir sağlık kurulu raporu aldırılması” oluşturmaktadır. LGBT olduğunu beyan eden mahpuslara sağlık kurulu raporu aldırılması şart koşulmakta ve bu nedenle bu mahpuslar insanlık onuruyla bağdaşmayacak muayenelerle karşılaşabilmektedirler.

5- Bakanlık, LGBT’ler  “ortak kullanım alanı ve sosyal faaliyetlere çıkartılırken diğer hükümlü ve tutuklular ile bir araya gelmeyecek şekilde planlama” yapılır demekte ve eklemektedir “mevzuat hükümleri ve kurumun imkanları da göz önünde bulundurularak”. Hapishanelerde ortak kullanım alanlarının sınırlı olduğu bilinmektedir. Bu sınırlılık içerisinde planlama yapılırken hapishanelerde sayıları az olan LGBT mahpusların göz ardı edildiğine dair örnekler bilinmektedir. Bu konuda bir yazıya daha önce bloğumuzda yer vermiştik. 

6- Bakanlığın verdiği cevaptan anlıyoruz ki “LGBT durumunda bulunan hükümlü ve tutuklular için özel tip ceza infaz kurumunun yapılması planlanmaktadır.” LGBT mahpuslar için tek bir hapishanenin yapılması ve 79 LGBT mahpusun burada toplanması olumsuz sonuçlara da yol açabilecektir. Türkiye’nin bir çok hapishanesinde ailesiyle ya da kendi sosyal çevresiyle aynı ilde tutulmakta olan insanlar hapishanenin yapılacağı bir mekana toplanacaktır. Bu durum LGBT mahpusların kendi sosyal yaşam ortamlarından koparılması anlamına gelecektir. Bunun yanısıra burada tutulmakta olan insanların damgalanma durumu daha da boyutlanacaktır.

7- Bakanlığın verdiği cevaba göre LGBT mahpusların 8’i tutuklu 71’i hükümlüdür yani yaklaşık 9’da 1’i tutukludur. Türkiye’deki tüm mahpusların (17 Temmuz 2013 tarihi itibariyle) ise 26.809’u tutuklu 105.419’u hükümlüdür. Bu ise yaklaşık 4’de 1’i eder. Elde LGBT mahpusların dava sürelerine ilişkin veri olmasa dahi bu rakamlara bakıldığında LGBT’ler için dava süreçlerinin daha hızlı işlediği söylenebilir. Bu daha hızlı işleme sürecinin bir olumluluk olmaktan öte damgalanmadan kaynaklı bir olumsuzluk olduğu irdelenebilecek bir iddia olarak ele alınabilir.

8- Bilgi edinme çerçevesinde sorulan soruların bir kısmı cevaplanmamıştır.

Yukarıdaki 8 tespit, Adalet Bakanlığı’nın cevapları üzerinden yapılabilecek ilk tespitlerdir. Hapishanelerin birer kapalı kutu olması durumu LGBT mahpuslar söz konusu olduğunda daha da kapalılık arzetmektedir. Bu konunun gündeme getirilmesi, izlenmesi, sorunların tespit edilmesi ve çözüm önerilerinin oluşturulup bu önerilerin insan hakları kapsamında devletten talep edilmesi önemlidir.

Aşağıda bilgi edinme hakkı çerçevesinde yapılan başvurunun sorularını ve gelen cevapları okuyucularımızla paylaşıyoruz:

Bilgi Edinme Hakkı Çerçevesinde Yapılan Başvurudaki Sorular:

Türkiye’deki ceza ve tutukevlerinde sadece heteroseksüel bireyler bulunmamaktadır. Türkiye’nin yasal mevzuatında tanınmasalar da geleneksel “kadın” ve “erkek” normlarının dışında kalan ve LGBT olarak da bilinen lezbiyen, gay, biseksüel ve trans bireyler de hapishanelerde tutulabilmektedir.
Lezbiyen terimi, kendi cinsine yönelik cinsel yönelim taşıyan kadınlar için kullanılmaktadır.
Gay terimi, kendi cinsine yönelik cinsel yönelim taşıyan bütün kişileri kapsamakta ancak genellikle erkekleri kastetmek için kullanılmaktadır.
Biseksüel terimi, hem kendi cinsinden hem de karşı cinsten bireylere karşı çekim ve cinsel ilgi duyan bireyler için kullanılmaktadır.
Trans terimi, farklı cinsiyet kimlikleri ve/veya cinsiyet ifadelerini kapsayacak şekilde kullanılmaktadır. Bu kapsamda, “travesti”, “transeksüel”, “transgender”, “cross-dresser” ve geleneksel “kadın” ve “erkek” normlarının dışında kalan diğer tanımları kapsayacak bir çatı sözcüğü olarak kullanılmaktadır.
Cinsiyet kimliği ve cinsel yönelimi nedeniyle, sadece kendileri olmaktan kaynaklı olarak bu insanların hapishanelerde kendilerine özgü sorunları, sıkıntıları, ihtiyaçları olabilmektedir. Bu ihtiyaç ve sorunların ortaya çıkarılabilmesi, çözüme kavuşturulabilmesi öncelikle elde ilgili verilerin olabilmesiyle mümkündür. Bu nedenle:
1- Türkiye’deki ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hapishanelerinde geleneksel “kadın” ve “erkek” normlarının dışında kalan ve LGBT olarak bilinen kaç tutuklu, kaç hükümlü bulunmaktadır?
2- Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinden hangilerinde (il, ilçe ve kurum adıyla belirtilmek suretiyle bilgi istenmektedir) kaç tane LGBT tutuklu ve hükümlü bulunmaktadır?
3- LGBT tutuklu ve hükümlülerin kaçı hangi yasayı/yasaları ihlalden hapishanede tutulmaktadır?
4- Tutukevlerine ve ceza infaz kurumlarına girişleri sırasında geleneksel “kadın” ve “erkek” normlarının dışında cinsel kimlikleri veya cinsel yönelimleri olduğunu söyleyen kişiler ceza ve tutukevlerinde nerelerde, hangi koşullarda tutulmaktadır?
5- Türkiye’deki ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin hangilerinde (il, ilçe ve kurum adıyla belirtilmek suretiyle bilgi istenmektedir) LGBT bireyler için ayrı koğuşlar bulunmaktadır? Ayrı koğuşların bulunmadığı ceza infaz kurumlarında ve tutukevlerinde kalan LGBT bireyler nerelerde, hangi koşullarda tutulmaktadır? Bu mahpuslardan kendi isteğiyle diğer mahpuslardan ayrı tutulanlar var mıdır? Kendi isteği dışında ayrı tutulan kaç LGBT mahpus vardır?
6- Türkiye’deki ceza ve tutukevlerinde LGBT bireylere, onların ihtiyaçlarına yönelik özel bir düzenleme yapılmakta mıdır? Yapılmaktaysa bunlar nelerdir?
7- LGBT mahpusların hormon tedavisi gibi özel sağlık hizmeti ihtiyaçları bulunabilmektedir. Bu hizmet ve ihtiyaçları karşılanmakta mıdır? Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hormon tedavisi talebinde bulunan mahpus var mıdır? Bu talepleri karşılanmış mıdır?
Ayrıca LGBT mahpusların ağda, permatik gibi özel ihtiyaçları bulunmaktadır. Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin kantinlerinde bu ihtiyaçlar satışa sunulmakta mıdır? Maddi imkanı olmayan mahpusların bu ihtiyaçları karşılanmakta mıdır?
8- LGBT mahpuslar, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde mahpuslara yönelik ortak kullanım alanı, spor salonu, kütüphane gibi hizmet ve tesislerden yararlandırılabilmekte midir? Bu hizmet ve tesislerden yararlanırken diğer mahpuslarla bir araya getirilmekte midir?
9- Türkiye’deki ceza ve tutukevlerinde LGBT mahpusların sorunlarına ve durumlarına yönelik bir çalışma yürütülmüş müdür ve hala yürütülmekte olan bir çalışma var mıdır?

Adalet Bakanlığı’ndan Gelen Cevap

T.C. ADALET BAKANLIĞI
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü
Sayı : 10972642/2683/96537 24/07/2013
Konu :Bilgi edinme talebi.
Sayın Zafer KIRAÇ Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği Kamerhatun Mh. Hamaltaşı Cad. Üstündağ İş Merkezi No:14/139 Galatasaray-Beyoğlu/İSTANBUL info@cezaevindestk.org

4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca 05.07.2013 tarihli bilgi edinme başvurunuz ile ilgili cevaplar aşağıda açıklanmıştır. Söz konusu başvurunuzla ilgili olarak;
hükümlü ve tutukluların kuruma girişlerinde LGBT olduklarını beyan etmeleri durumunda durumlarını belirtir sağlık kurulu raporu aldırılarak aynı durumda olan hükümlü ve tutuklular ile birlikte, konumlarına uygun koğuşlarda barındırılmaktadır. Ceza infaz kurumlarında bulunan tüm hükümlü ve tutuklularda olduğu gibi LGBT’li hükümlü ve tutukluların da beden ve ruh sağlığının korunması, hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri kurum revirinde verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler devlet hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir. İlgili hekimin önerileri ile LGBT’li hükümlü ve tutukluların rutin kontrolleri ve tedavileri düzenli olarak tıbbi gereklilik ve mevzuata uygun yaptırılmakta, bakımlarında da imkanlar ölçüsünde her türlü yardım ve psikolojik destek sağlanmaktadır.
Ceza infaz kurumlarında bulunan LGBT’li hükümlü ve tutukluların sağlık durumu, mevzuat hükümleri ve kurumun imkanları da göz önünde bulundurularak, ortak kullanım alanı ve sosyal faaliyetlere çıkartılırken diğer hükümlü ve tutuklular ile bir araya gelmeyecek şekilde planlama yapılmakta olup; diğer mahkumların faydalandığı her türlü olanaktan faydalanmaları sağlanmaktadır.
Aynı başvuruyla ilgili olarak; hükümlü ve tutukluların kuruma girişlerinde LGBT olduklarını beyan etmeleri durumunda durumlarını belirtir sağlık kurulu raporu aldırılarak aynı durumda olan hükümlü ve tutuklular ile birlikte, konumlarına uygun koğuşlarda barındırılmaktadır.
LGBT durumundaki hükümlü ve tutuklular ceza infaz kurumlarında ortak kullanım alanı ve sosyal faaliyetlere çıkartılırken diğer hükümlü ve tutuklular ile bir araya gelmeyecek şekilde planlama yapılmaktadır.
Ayrıca; LGBT durumunda bulunan hükümlü ve tutuklular için özel tip ceza infaz kurumunun yapılması planlanmaktadır.
Aynı başvuruyla ilgili olarak; 15.05.2013 tarihi itibariyle Ceza İnfaz Kurumlarında bulunan LGBT tutuklu ve hükümlü sayısı ile bulundukları Ceza İnfaz Kurumlarını gösterir tablo ekte sunulmuştur. Ayrıca, Bilgi Edinme Kanunun “istenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlımlı 7 nci maddesinde; “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan ve görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır. Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılıcak başvurulara olumsuz cevap verebilirler. İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.” hükmü yer almaktadır. Bu itibarla; Ceza İnfaz Kurumlarında bulunan LGBT tutuklu ve hükümlülerin işlemiş oldukları suçlara ve aldıkları ceza miktarlarına ilişkin talep özel bir çalışma, araştırma ve inceleme gerektirdiğinden yerine getirilememiştir. Bilgilerinize rica ederim.
Burhanetten ESER Hakim Bakan a. Genel MüdürYardımcısı EK:(1 SAYFA)
Konya Yolu No: 70 06330 Beşevler/ANKARA Ayrıntılı bilgi için irtibat: Tel: (0312) 204 16 80 Faks: (0312) 223 73 40 e.posta:cte@adalet.gov.tr Elektronik Ağ: http://www.cte.adalet.gov.tr

Cevaba Ek Olarak Gelen Liste:

BULUNDUKLARI CEZA İNFAZ KURUMLARINA GÖRE DAĞILIMLARI

Ceza İnfaz Kurumu

Tutuklu

Hükümlü

Toplam

Adana E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

1

1

2

Afyonkarahisar E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

1

1

Alanya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

6

6

Ankara 1 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

4

4

Ankara 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

6

6

Antalya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

7

7

Bafra T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

6

6

Burdur E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

1

1

Çorum L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

5

5

Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

9

9

İzmir-Buca Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

1

1

2

Kocaeli 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

3

3

Kocaeli 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

1

5

6

Maltepe 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

2

9

11

Metris 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

3

4

7

Nevşehir E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

1

1

Sivas E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

1

1

Tokat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

1

1

TOPLAM

8

71

79

*Bu tablo, 19/04/2008 tarihli ve 26852 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2008/13472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Resmî İstatistik Programı kapsamında olmayıp, hizmete özel olarak hazırlanmıştır.

Reklamlar
Posted in: Uncategorized